Ayarlar → Bordro Parametreleri

Bu sayfa, İzin şablonunun açıklamalı/örnekli ağır versiyonudur. Bordro değerleri mevzuata bağlıdır, yıllık değişir ve “neden bu değer?” sorusu kritiktir. Bu yüzden her parametreye 4 ek katman eklenir: Mevzuat arka planı · Varsayılan vs Sizin değeriniz · Örnek hesap · Ne zaman güncellenir. Dil: TR. Kanıt: ekranda görünen etiket/değer — kod adı yok. Önemli: Buradaki örnek sayılar temsilîdir; gerçek oran/tutarlar ekranda güncel haliyle gelir. Asla bu kılavuzdaki rakamı “doğru değer” diye girmeyin — ekrandaki güncel değeri esas alın. [QA-SS: ...] = çekilecek ekran görüntüsü.

---

Bordro parametreleri neyi belirler?

Bir maaşın brütten nete (veya netten brüte) yolculuğundaki her kesinti ve istisna burada tanımlıdır: gelir vergisi dilimleri, SGK prim oranları, asgari ücret istisnası, damga vergisi, engellilik indirimi, emekli çalışan (SGDP), BES. Bordrocu bu ekranı bilmeden doğru bordro üretemez — çünkü “neden bu kadar kesildi?” sorusunun cevabı hep burada.

Nerede: Sol menü → Ayarlar → Bordro Parametreleri (yönetim ekranı). Sekmeler: Genel · SGK & Sigorta · Vergi · Özel Durumlar · Teşvikler.

Kim: Owner / HR (bordrocu).

---

🔑 Önce bunu anla: “Varsayılan vs Sizin değeriniz” (override)

Bu, bordrocunun en kritik kavramı:

• Sistem her parametre için güncel bir varsayılan sunar (ülkenin yürürlükteki oran/tutarları merkezî olarak gelir).
• Siz bu değeri şirketinize özel ezebilirsiniz (override). Ezdiğinizde bordro sizin değerinizi kullanır; ezmezseniz güncel varsayılanı.
• Ne zaman ezilir? Çoğu şirket ezmez (varsayılan = yürürlükteki mevzuat yeterli). Özel teşvik, özel sözleşme ya da farklı bir yorum gerektiğinde ezilir.

Dikkat: Bir parametreyi ezerseniz, mevzuat sonradan değişse bile sizin sabitlediğiniz değer kalır — yılbaşında gözden geçirmeniz gerekir. Ezmediğiniz parametreler otomatik güncel kalır.

[QA-SS: bir parametrede varsayılan değer + override alanı]

---

SEKME: Genel

Varsayılan Maaş Hesaplama Yöntemi (Net / Brüt)

Ne ayarlanır: Yeni çalışan eklerken maaşın varsayılan olarak net mi brüt mü kabul edileceği. Mevzuat arka planı: Yasal zorunluluk değil; şirket politikası. Türkiye’de yaygın pratik “net anlaşma”dır. Örnek: Varsayılan “Net” ise, işe alımda 50.000 yazınca sistem bunu eline geçen kabul eder, brüt karşılığını kendi hesaplar. 🔗 Etki: İşe alım ve maaş güncelleme ekranındaki varsayılan seçim; tek tek çalışanda değiştirilebilir. Dikkat: Bu sadece varsayılan; her çalışanın anlaşma tipi kendi kaydında ayrı tutulur ve maaş güncellemede korunur.

Ücret Parametreleri

Ne ayarlanır: Bordroda kullanılan temel ücret eşikleri (ör. günlük/aylık çalışma günü esasları). 🔗 Etki: Brüt→net hesaplarında gün/saat bazlı bölmelerde kullanılır. Ne zaman güncellenir: Çalışma takvimi/şirket politikası değişince.

İK Yetkilendirme

Ne ayarlanır: HR’ın bu parametreleri görebilmesi/düzenleyebilmesi. 🔗 Etki: Açıksa bordrocu (HR) parametreleri yönetir; kapalıysa yalnızca Owner. Dikkat: Hassas yasal değerler — yetkiyi bilinçli verin.

Deneme Süresi

Ne ayarlanır: Yeni işe alımda otomatik dolacak varsayılan deneme süresi (gün) ve hatırlatma. Mevzuat arka planı: İş Kanunu’nun deneme süresi sınırına dayanır. 🔗 Etki: İşe alımda deneme süresi alanı bu değerle ön-dolar; bitişinde hatırlatma üretir.

---

SEKME: Vergi

Gelir Vergisi Dilimleri ⭐

Ne ayarlanır: Kümülatif vergi matrahına uygulanan dilimli oranlar (ör. ilk dilim %15, üst dilimler kademeli artar). Mevzuat arka planı: Gelir vergisi tarifesi her yıl resmî olarak güncellenir; bordro yıl içinde kümülatif matrahı dilimlere göre vergiler. Varsayılan vs Sizin değeriniz: Dilim eşikleri ve oranlar güncel haliyle gelir. Normalde ezmezsiniz; yalnızca resmî tarife sonradan açıklandıysa ve sistem henüz yansıtmadıysa elle güncellenir. Örnek hesap (temsilî): Yıl başından beri kümülatif matrah ilk dilim sınırının altındaysa o ay vergi en düşük oranla; sınırı aşınca aşan kısım bir üst dilim oranıyla kesilir. (Gerçek eşik/oran ekrandadır.)

🔗 Etki: Her bordroda gelir vergisi kesintisi doğrudan buradan hesaplanır. Dikkat: Vergi kümülatiftir — aynı brütte yılın ilerleyen aylarında net düşebilir (üst dilime geçiş). Bu hata değil, dilim sisteminin gereğidir. Ne zaman güncellenir: Her yıl Ocak (yeni tarife).

Damga Vergisi

Ne ayarlanır: Brüt üzerinden sabit oranlı damga vergisi. Mevzuat arka planı: Ücret ödemelerinde damga vergisi oranı yasayla sabittir. Örnek hesap (temsilî): Brüt 50.000 × damga oranı → damga vergisi kesintisi. 🔗 Etki: Her bordroda küçük ama sabit bir kesinti olarak görünür. Ne zaman güncellenir: Nadiren (oran yasayla değişirse).

Asgari Ücret İstisnaları ⭐

Ne ayarlanır: Asgari ücrete denk gelen kısmın gelir vergisi ve damga vergisinden istisna edilmesi. Mevzuat arka planı: Asgari ücret tutarı kadar kısım vergiden istisnadır; bu, tüm çalışanların vergisini azaltır. Örnek hesap (temsilî): Hesaplanan gelir vergisinden, asgari ücrete denk gelen istisna tutarı düşülür → çalışanın eline daha fazla geçer. 🔗 Etki: Net ödemeyi yukarı çeker; istisna yanlış/eksikse tüm bordrolar hatalı çıkar. Dikkat: Asgari ücret yıl içinde güncellenirse istisna da değişir — kontrol edin. Ne zaman güncellenir: Asgari ücret değişince (genelde yıl başı, bazen yıl ortası).

---

SEKME: SGK & Sigorta

SGK Prim Oranları ⭐

Ne ayarlanır: İşçi ve işveren payı sigorta prim oranları (ör. işçi payı, işsizlik payı; işveren payı ayrı). Mevzuat arka planı: SGK prim oranları yasayla belirlidir; matrahın taban ve tavanı vardır (çok düşük/çok yüksek brütte prim bu sınırlardan hesaplanır). Varsayılan vs Sizin değeriniz: Oranlar güncel gelir; normalde ezilmez. Örnek hesap (temsilî): Brüt 50.000 × işçi prim oranı → çalışandan SGK kesintisi; aynı brüt × işsizlik oranı → işsizlik kesintisi. Brüt, SGK tavanını aşıyorsa prim tavandan hesaplanır. 🔗 Etki: Her bordroda SGK işçi kesintisi + SGDP/teşvik etkileşimleri buradan; puantajdaki prim günü ile çarpılır. Dikkat: Brüt SGK tavanını aşınca prim artmaz (tavan etkisi) — “neden primim sabit kaldı?” sorusunun cevabı budur. Ne zaman güncellenir: Yıl başı (taban/tavan ve bazen oranlar).

---

SEKME: Özel Durumlar

Engellilik İndirimi Tutarları

Ne ayarlanır: Engellilik derecesine göre vergi matrahından düşülen aylık indirim tutarları (1., 2., 3. derece). Mevzuat arka planı: Engelli çalışanların vergi matrahı, dereceye bağlı tutar kadar azaltılır → daha az vergi. Örnek hesap (temsilî): Çalışan 1. derece ise, vergi matrahından ilgili tutar düşülür, kalan üzerinden vergi hesaplanır. 🔗 Etki: İlgili çalışanın net ödemesini artırır; çalışan kartında engellilik derecesi seçili olmalıdır. Dikkat: İndirim otomatik değildir — çalışanın engellilik derecesi özlük kaydında işaretli değilse uygulanmaz. Ne zaman güncellenir: Yıl başı (tutarlar).

SGDP Oranları (Emekli Çalışan)

Ne ayarlanır: Emekli olup çalışmaya devam edenlerde uygulanan Sosyal Güvenlik Destek Primi oranları. Mevzuat arka planı: Emekli çalışanda normal SGK yerine SGDP uygulanır; oranlar farklıdır. 🔗 Etki: Çalışan kartında “emekli” durumu seçiliyse bordro normal SGK yerine SGDP’yi kullanır. Dikkat: “Emekli çalışanın SGK’sı neden farklı?” → SGDP’nin gereği, hata değil. Doğru çalışması için çalışanın emeklilik durumu işaretli olmalı.

BES Ayarları

Ne ayarlanır: Otomatik Bireysel Emeklilik (BES) katılımı — otomatik kayıt açık mı, kesinti oranı. Mevzuat arka planı: Otomatik BES’te çalışan belirli oranda otomatik dahil edilir; cayma/durdurma hakları vardır. 🔗 Etki: Açıksa yeni çalışan otomatik BES’e kaydolur, bordroda BES kesintisi görünür; çalışan cayabilir. Dikkat: BES kesintisi vergi/SGK’dan ayrıdır; “ekstra kesinti” gibi görünür ama çalışanın birikimine gider.

---

SEKME: Teşvikler

SGK İşveren Teşviki (5510/81-ı)

Ne ayarlanır: İşveren SGK priminden yapılan kanuni Hazine indirimi (teşvik). Oran, işyerinin faaliyet sektörüne göre belirlenir:

• İmalat işyeri → %5
• Diğer (imalat-dışı) → %2 (varsayılan)

Sektör nereden seçilir: Bu sekmeden değil — her SGK işyerinin (Şube) kendi formundaki “Faaliyet Sektörü” combosundan (İmalat / Diğer). Her işyeri kendi sektörünü taşır.

Oran nereden gelir: Yasal sabittir — merkezi yasal parametrelerden okunur; tenant bu oranı düzenleyemez, bu sekmede yalnızca bilgi olarak görünür.

Etiket: Bordro detayında ve pusulada “SGK İşveren Teşviki (5510/81-ı)” olarak görünür.

🔗 Etki: İşveren maliyetini düşürür; çalışanın netini değiştirmez (işveren tarafı). MUHSGK her SGK işyeri için ayrı üretilir (her sicil ayrı dosya).

⚠️ Önemli (kullanıcı notu): Bir işyerinin sektörünü değiştirirseniz (veya teşvik düzeltmesinden önceki dönemler için), ilgili bordronun yeniden hesaplanması (recalc) gerekir — mevcut/eski bordro kaydı otomatik güncellenmez.

Dikkat: Teşvik şartları (borçsuzluk vb.) sağlanmazsa uygulanmaz; bu bir bordro hatası değil, uygunluk koşuludur.

---

Bordro ayarı → Bordro modülü köprü özeti

Bu ayar	Bordroda sonuç
Gelir Vergisi Dilimleri	Aylık gelir vergisi kesintisi (kümülatif)
Asgari Ücret İstisnası	Vergiden düşülen istisna → net artar
SGK Prim Oranları	İşçi SGK kesintisi (taban/tavan sınırlı)
Engellilik İndirimi	Matrahtan indirim → ilgili çalışanda net artar
SGDP	Emekli çalışanda farklı prim
BES	Otomatik bireysel emeklilik kesintisi
SGK İşveren Teşviki (5510/81-ı)	İşveren maliyeti düşer; sektöre göre %5 (İmalat) / %2 (Diğer)
Varsayılan Maaş Yöntemi	İşe alımda net/brüt ön-seçim

---

En sık “hata sanılan” durumlar (kurumsal hafıza)

• “Aynı maaşta netim aylar içinde düştü.” → Gelir vergisi kümülatiftir; üst dilime geçildi. Normal.
• “Yüksek maaşlıda SGK primi neden artmıyor?” → SGK tavanı. Normal.
• “Engelli çalışanın indirimi uygulanmadı.” → Özlük kaydında engellilik derecesi seçili değil.
• “Emekli çalışanın kesintileri farklı.” → SGDP devrede. Normal.
• “Net anlaşmalıda brüt çok yüksek görünüyor.” → Brüte yükseltme (gross-up) sonucu. Normal.

---

Ne zaman gözden geçirilmeli? (bordrocu için yıllık ritim)

• Her Ocak: Gelir Vergisi Dilimleri, SGK taban/tavan, Asgari Ücret İstisnası, Engellilik tutarları — yeni yıl değerleri.
• Asgari ücret ara güncellemesi olursa: İstisna ve ilgili eşikleri kontrol et.
• Ezdiğiniz (override) her parametre: Mevzuat değişince otomatik güncellenmez — elle gözden geçir.

---

QA — Playwright SS notları

[QA-SS] kareler harness’tan: docs/user-guide/screenshots/ayarlar-bordro/... + manifest. Sekme sekme (Genel/Vergi/SGK/Özel/Teşvik) + bir “varsayılan vs override” yakın çekim. Rol: Owner/HR (bordrocu) girişi.